ขนมหมาให้ทุกวันได้ไหม? ควรให้วันละเท่าไหร่

แค่หยิบถุงขนมขึ้นมา น้องหมาก็นั่งเรียบร้อยเหมือนฝึกมาทั้งชีวิต 😅 ขนมจึงช่วยได้ทั้งตอนฝึกคำสั่ง ตัดเล็บ เช็ดหู หรือเรียกให้กลับมาหา แต่ถ้าสมาชิกในบ้านให้คนละชิ้นสองชิ้น ไม่นาน “ชิ้นเล็ก ๆ” อาจรวมกันเป็นพลังงานเท่ามื้อหนึ่งได้ครับ

ขนมหมาให้ทุกวันได้ สำหรับสุนัขสุขภาพดี ถ้าขนมทั้งหมดรวมกันต่ำกว่า 10% ของพลังงานที่น้องควรได้รับต่อวัน และไม่เข้าไปแทนอาหารหลัก ส่วนจะให้วันละกี่ชิ้น ต้องดู แคลอรีต่อชิ้น ไม่ใช่ดูจากจำนวนชิ้นอย่างเดียว

ตอบแบบสั้น ๆ: ขนมหมาควรให้วันละเท่าไหร่

• เพดานทั่วไป: พลังงานจากขนมทั้งหมดไม่เกิน 10% ของพลังงานต่อวัน
• เป้าที่ใช้ง่ายกว่า: ตั้งงบขนมไว้ราว 5% เพื่อเผื่อท็อปปิง ขนมป้อนยา และของที่สมาชิกคนอื่นให้
• จำนวนชิ้น: นำงบแคลอรีขนมหารด้วยแคลอรีต่อชิ้น แล้วปัดลง
• ถ้าฝึกบ่อย: หักอาหารเม็ดบางส่วนจากมื้อประจำมาใช้เป็นรางวัล จะคุมพลังงานและสารอาหารได้ง่ายกว่า
• สุนัขอ้วน ป่วย หรือกินอาหารรักษาโรค: ไม่ควรใช้ตารางทั่วไป ต้องให้สัตวแพทย์กำหนดชนิดและปริมาณ

จำง่าย ๆ: อย่างน้อย 90% ของพลังงานควรมาจากอาหารหลักที่ครบถ้วนและสมดุล ขนม อาหารคน ขนมเคี้ยว และอาหารเสริมที่มีแคลอรีต้องรวมอยู่ในอีกไม่เกิน 10% ครับ

ตารางงบขนมต่อวันตามน้ำหนักสุนัข

ตารางนี้อ้างอิงแนวทาง WSAVA สำหรับ สุนัขโตสุขภาพดีที่มีรูปร่างเหมาะสม คอลัมน์ 10% คือเพดาน ไม่ใช่เป้าหมายที่ต้องให้ครบ ส่วนคอลัมน์ 5% เป็นค่าที่คำนวณเพิ่มเพื่อใช้เป็นเป้าระมัดระวังและเผื่อของกินอื่น

ถ้าน้องน้ำหนักเกิน อย่าใช้น้ำหนักปัจจุบันเพื่อแลกสิทธิ์กินขนมมากขึ้นครับ ตารางนี้ออกแบบสำหรับสุนัขที่รูปร่างเหมาะสม สุนัขลดน้ำหนักควรอิงพลังงานและน้ำหนักเป้าหมายตามแผนของสัตวแพทย์

วิธีคำนวณว่าควรให้วันละกี่ชิ้น

1. ดูพลังงานที่น้องควรได้รับต่อวันจากแผนให้อาหาร ฉลาก หรือสัตวแพทย์
2. คูณด้วย 0.10 เพื่อหางบขนมสูงสุด หรือคูณ 0.05 ถ้าต้องการเป้าระมัดระวัง
3. รวมแคลอรีจากขนมทุกอย่าง ทั้งขนมฝึก ขนมขัดฟัน ขนมเคี้ยว ท็อปปิง อาหารคน และอาหารเสริมแบบเคี้ยว
4. นำงบที่เหลือหารด้วยแคลอรีต่อชิ้น แล้วปัดจำนวนลง

สูตร: จำนวนชิ้นต่อวัน = (พลังงานต่อวัน × สัดส่วนขนม − แคลอรีจากขนมอื่น) ÷ แคลอรีต่อชิ้น

ตัวอย่าง: สุนัขหนัก 10 กก.

จากตาราง สุนัขโตสุขภาพดีน้ำหนัก 10 กก. มีเพดานขนมประมาณ 47 kcal/วัน หากตั้งเป้าระมัดระวังที่ประมาณ 23 kcal/วัน จะคำนวณได้ดังนี้

ตัวเลขในตารางคือเพดานทางพลังงาน ไม่ได้แปลว่าต้องให้ครบ เช่น ถ้าขนมหนึ่งชิ้นมี 20 kcal การให้วันละ 1 ชิ้นก็ใช้พื้นที่เกือบทั้งหมดของเป้า 5% แล้ว ควรหักขนมอื่นที่กินในวันเดียวกันออกด้วย

อะไรบ้างที่ต้องนับเป็น “ขนม”

WSAVA ให้นับอาหารทุกอย่างที่เพิ่มจากอาหารหลักที่ครบถ้วนและสมดุล ได้แก่:

• ขนมฝึกสุนัขและขนมชิ้นเล็ก
• ขนมขัดฟัน ขนมแท่ง และขนมเคี้ยวนาน
• เนื้ออบแห้ง ฟรีซดราย และหนังสัตว์
• ท็อปปิง น้ำเกรวี่ หรืออาหารเปียกที่เติมจากปริมาณมื้อเดิม
• อาหารคนและเศษอาหารจากโต๊ะ
• เนยถั่ว ชีส หรืออาหารที่ใช้ซ่อนยา
• อาหารเสริมแบบเม็ดเคี้ยวหรือซอฟต์ชิวที่มีพลังงาน

จุดที่หลายบ้านพลาดคือ ขนมขัดฟันหรือขนมเคี้ยวมักมีชิ้นใหญ่ จึงอาจใช้โควตาขนมของวันไปมาก แม้จะให้เพียงชิ้นเดียวครับ

ถ้าใช้ขนมฝึกน้องหมาทุกวัน ทำอย่างไรไม่ให้เกิน

• หักอาหารเม็ดไว้ก่อน: ตวงอาหารทั้งวัน แล้วแยกส่วนหนึ่งใส่ถุงสำหรับใช้ฝึก
• หั่นให้เล็ก: รางวัลมีหน้าที่บอกว่า “ทำถูกแล้ว” ไม่จำเป็นต้องเป็นคำใหญ่ ขนาดประมาณเมล็ดถั่วก็เพียงพอสำหรับสุนัขหลายตัว
• ให้เร็ว ไม่จำเป็นต้องให้เยอะ: จังหวะหลังทำถูกสำคัญกว่าขนาดขนม
• สลับรางวัล: ใช้คำชม ลูบตัว ของเล่น หรือชวนเล่นแทนขนมบางครั้งเมื่อพฤติกรรมเริ่มแม่น
• เตรียมโควตาประจำวัน: ใส่ขนมของวันไว้ในกล่องเดียว ทุกคนในบ้านหยิบจากกล่องนี้เท่านั้น

หากกำลังใช้ขนมฝึกขับถ่าย อ่านต่อที่ วิธีฝึกลูกสุนัขฉี่เป็นที่ ซึ่งอธิบายจังหวะให้รางวัลหลังทำถูกครับ

ลูกสุนัขให้ขนมทุกวันได้ไหม

ลูกสุนัขใช้ขนมระหว่างฝึกได้ แต่ช่วงกำลังโตต้องการสารอาหารที่สมดุลสำหรับการสร้างกระดูก กล้ามเนื้อ และอวัยวะ จึงไม่ควรปล่อยให้ขนมแย่งพื้นที่อาหารสูตรลูกสุนัข โดยเฉพาะลูกสุนัขพันธุ์ใหญ่ที่ต้องควบคุมการเจริญเติบโตอย่างเหมาะสม

วิธีที่ง่ายที่สุดคือใช้อาหารเม็ดสูตรลูกสุนัขจากปริมาณประจำวันเป็นรางวัล เลือกขนมที่ระบุอายุขั้นต่ำและมีขนาดเหมาะกับปาก หากน้องท้องไวง่าย ให้เริ่มทีละน้อยและอย่าเปิดขนมใหม่หลายชนิดพร้อมกัน

สุนัขแบบไหนไม่ควรใช้กฎ 10% ตรง ๆ

สุนัขอ้วนหรือกำลังลดน้ำหนัก

ต้องใช้พลังงานและน้ำหนักเป้าหมาย ไม่ใช่คำนวณจากน้ำหนักส่วนเกิน สัตวแพทย์อาจกำหนดงบขนมต่ำกว่า 10% หรือให้ใช้อาหารลดน้ำหนักจากมื้อหลักเป็นรางวัลแทน

สุนัขโรคไต หัวใจ เบาหวาน ตับอ่อนอักเสบ หรือโรคทางเดินอาหาร

ขนมทั่วไปอาจมีฟอสฟอรัส โซเดียม ไขมัน โปรตีน หรือน้ำตาลไม่เหมาะกับแผนรักษา หากกินอาหารสัตวแพทย์อยู่ ควรส่งรูปฉลากขนมให้สัตวแพทย์ตรวจ ไม่ควรเลือกจากคำว่า “เพื่อสุขภาพ” หน้าถุงเพียงอย่างเดียว

สุนัขแพ้อาหาร

ชื่อรสด้านหน้าไม่ได้บอกโปรตีนทั้งหมด สูตรเนื้อปลาอาจมีไก่ ไขมันสัตว์ หรือสารแต่งรสอื่นร่วมอยู่ หากกำลังทำ elimination diet ต้องหลีกเลี่ยงขนมที่อยู่นอกแผนทั้งหมด เว้นแต่สัตวแพทย์อนุญาต

ขนมแบบไหนควรหลีกเลี่ยง

• กระดูกสุกและกระดูกดิบ: WSAVA ระบุว่าอาจสร้างความเสียหายเมื่อเคี้ยวหรือกลืน
• ของเคี้ยวแข็งมาก: เช่น เขาสัตว์และกีบสัตว์ เสี่ยงทำให้ฟันแตก
• ขนมดิบจากสัตว์ที่ไม่ได้ผ่านกระบวนการ: อาจมีความเสี่ยงจากเชื้อก่อโรค
• อาหารเป็นพิษต่อสุนัข: ช็อกโกแลต องุ่น ลูกเกด แมคคาเดเมีย หัวหอม กระเทียม ไซลิทอล แอลกอฮอล์ แป้งยีสต์ดิบ และเครื่องดื่มคาเฟอีน
• ชิ้นเล็กหรือรูปทรงไม่เหมาะ: เสี่ยงติดคอ โดยเฉพาะสุนัขที่ชอบกลืนเร็ว

ขนมเคี้ยวทุกชนิดควรให้เมื่อมีคนดูแล และเก็บทิ้งเมื่อเล็กจนกลืนได้ทั้งชิ้น หากสงสัยว่าน้องกินอาหารเป็นพิษหรือมีอาการสำลัก ให้ติดต่อสัตวแพทย์ทันทีครับ

สัญญาณว่าอาจให้ขนมมากเกินไป

• น้ำหนักเพิ่ม เอวเริ่มหาย หรือคลำซี่โครงยากขึ้น
• ไม่สนใจอาหารหลัก แต่รอขนมหรือขออาหารคน
• อุจจาระนิ่ม ท้องเสีย อาเจียน หรือผายลมมากหลังเพิ่มขนม
• ขอขนมบ่อย เห่า จ้อง หรือกระโดดใส่ เพราะทุกคนให้เมื่อถูกขอ
• กินขนมขัดฟันหรืออาหารเสริมหลายชนิดจนแคลอรีรวมสูงโดยไม่รู้ตัว

ลองจดทุกอย่างที่น้องกิน 3–7 วัน รวมของที่คนอื่นในบ้านให้ แล้วชั่งน้ำหนักเป็นระยะ จะเห็นง่ายกว่าการเดาจากจำนวนชิ้นครับ

คำถามที่พบบ่อย

ให้ขนมหมาทุกวันแล้วจะติดขนมไหม?

น้องอาจเรียนรู้ว่าร้อง จ้อง หรือกระโดดแล้วได้ขนม หากเราแจกตามการขอ วิธีป้องกันคือกำหนดเวลาและใช้ขนมเป็นรางวัลหลังพฤติกรรมที่ต้องการ สลับกับคำชม ของเล่น และกิจกรรมร่วมกัน

ถ้าวันนี้ให้ขนมเยอะ ต้องลดอาหารหลักไหม?

ไม่ควรหักอาหารหลักแบบกะทันหันเป็นประจำ เพราะอาจทำให้สารอาหารไม่สมดุล หากรู้ว่าจะฝึกมาก ให้แยกอาหารเม็ดจากปริมาณประจำวันมาใช้ก่อน หรือให้สัตวแพทย์ช่วยคำนวณเมื่อจำเป็นต้องใช้ขนมแคลอรีสูงต่อเนื่อง

ขนมชิ้นเล็กให้ได้ไม่จำกัดหรือเปล่า?

ไม่ได้ครับ ชิ้นเล็กหลายชิ้นรวมกันได้เร็ว ต้องดู kcal/ชิ้นหรือ kcal/100 กรัมบนฉลาก หากไม่มีข้อมูลพลังงาน WSAVA แนะนำให้สอบถามผู้ผลิตแทนการเดา

ใช้ผักเป็นขนมได้ไหม?

ผักบางชนิดที่ไม่ปรุงรส เช่น แครอต แตงกวา หรือถั่วแขก อาจเป็นรางวัลพลังงานต่ำสำหรับสุนัขสุขภาพดี แต่ยังต้องนับแคลอรีและเริ่มทีละน้อย สุนัขป่วยหรือกินอาหารรักษาโรคควรถามสัตวแพทย์ก่อน

ขนมขัดฟันต้องนับใน 10% ไหม?

ต้องนับครับ ขนมขัดฟันและของเคี้ยวมีพลังงาน บางชิ้นอาจสูงกว่าขนมฝึกหลายเท่า ควรดูแคลอรีต่อชิ้นและไม่ใช้แทนการแปรงฟัน

ถ้าฉลากบอกให้วันละหลายชิ้น ทำตามได้เลยไหม?

ใช้คำแนะนำบนฉลากเป็นจุดเริ่มต้น แต่ต้องเทียบกับงบพลังงานจริงของน้องด้วย สุนัขตัวเล็ก ทำหมันแล้ว เคลื่อนไหวน้อย หรือกำลังลดน้ำหนักอาจต้องได้น้อยกว่าปริมาณทั่วไป

สรุป

ให้ขนมหมาทุกวันได้ สำหรับสุนัขสุขภาพดี แต่ขนมทั้งหมดรวมกันควรต่ำกว่า 10% ของพลังงานทั้งวัน และการตั้งเป้าไว้ประมาณ 5% จะช่วยเผื่อของกินอื่นได้ง่ายกว่า

จำนวนชิ้นไม่มีคำตอบเดียว เพราะขนมแต่ละชนิดให้พลังงานต่างกัน ให้ดู kcal/ชิ้น แล้วนำงบขนมหารด้วยตัวเลขนั้น หากใช้ขนมฝึกบ่อย ให้แบ่งอาหารเม็ดจากมื้อประจำวันมาใช้เป็นรางวัล

น้องหมาอ้วน ป่วย แพ้อาหาร หรือกินอาหารรักษาโรค ไม่ควรใช้ตารางทั่วไป ควรให้สัตวแพทย์กำหนดชนิดและปริมาณที่เหมาะกับน้องครับ

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

• WSAVA — Feeding Treats to Your Dog
• WSAVA — Calorie Ranges for an Average Healthy Adult Dog
• AAHA — Prevention of Obesity
• VCA Animal Hospitals — Using Food and Treats for Training Dogs
• U.S. FDA — Proper Storage of Pet Food and Treats

เลือกขนมให้เหมาะกับน้องหมา

หากต้องการเลือกชนิดขนมตามวัตถุประสงค์ อ่านต่อที่ คู่มือเลือกขนมสุนัข หรือดูตัวเลือกใน หมวดขนมสุนัข โดยอย่าลืมกลับมาตรวจพลังงานต่อชิ้นก่อนให้จริงครับ